Kitty Jong
Contact

(A)sociale zekerheid

november 2019

Sheila Shitalsingh schreef zaterdag 9 november jl. in de Volkskrant een scherpe column over de jeugdzorg en de relatie tot participatiesamenleving en de decentralisatie van de jeugdzorg naar de gemeenten. Die was ‘spot on’ natuurlijk, maar er is meer.

Op donderdag 7 november was de sociale advocatuur onderwerp van bespreking in de Tweede Kamer. De sociale advocatuur die we in Nederland hebben geregeld om mensen die dat hard nodig hebben en zich geen dure advocaten of rechtsbijstand kunnen veroorloven bij te staan. In veel gevallen om zich te verweren tegen sancties die door de overheid zijn opgelegd. Dezelfde overheid die nu heeft besloten om de sociale advocatuur een kopje kleiner te maken: minister Dekker kan geen cent missen om de zwaar overbelaste sociale advocaten hun werk fatsoenlijk te kunnen laten doen.

De overheid zet wel zwaar in op de bestrijding van de in vergelijking met witteboordencriminaliteit verwaarloosbare uitkeringsfraude. En de overheid zet daarbij een  middel in dat al jaren geleden door de Raad van State negatief is beoordeeld. SyRI, de systeemrisico-indexatie is de naam van het middel in kwestie. Een algoritme dat 17 verschillende soorten gegevens - die burgers om hele andere redenen hebben verstrekt (denk aan de waterstand) - aan elkaar koppelt om een vermoeden van fraude op te sporen.  En dat uitsluitend in wijken waar veel mensen met een uitkering wonen als een sleepnet wordt uitgegooid. Extra stuitend is daarbij dat de overheid geen ander argument voor de inzet van SyRI kan aanvoeren dan dat in ‘probleemwijken’ de kans op fraude een stuk groter is.

En dan de harmonisatie van de Wajong. Een redelijk lijkend wetsvoorstel met nare addertjes onder het gras. Niet zo verwonderlijk, want als het om sociale zekerheid gaat staat voor de overheid ‘harmonisatie’ gelijk aan afschaffing. Een van de regelingen die wordt afgeschaft is de regeling die mensen met een medische urenbeperking recht geeft op het minimumloon. Als het je, vanwege je handicap, niet lukt om meer dan 28 uur te werken, heb je in de huidige situatie na zeven jaar recht op het minimumloon. Dan worden die 28 uur beschouwd als voltijds inzet. Dat stopt nu. Als je met je handicap je stinkende best doet om zoveel mogelijk uren te maken als je handicap toelaat, mag je vanaf 2021 voor een aanvulling op je loon je hand ophouden bij de gemeente. Het spreekt natuurlijk voor zich dat je dan gewoon onder de participatiewet valt met inbegrip van het bijstandsregime , compleet met kostdelersnorm en sollicitatieplicht. De Tweede Kamer stemde hier 6 november mee in.

November 2019 is wat mij betreft de maand van de definitieve ontmaskering van de participatiewet. Een inwoner van Nederland die gehandicapt is geboren of op jonge leeftijd een ongeval heeft gehad en die feitelijk voltijds werkt, moet aanvullende bijstand aanvragen, is daarmee bij voorbaat verdacht van fraude en kan zich niet meer wenden tot een betaalbare advocaat. 

Dat de participatiewet van geen kanten deugt weten we als FNV allang: de afbraak van de sociale werkbedrijven, het moeten werken zonder loon vermomd als ‘tegenprestatie’, de sancties die worden opgelegd en die leiden tot grote schuldenproblematiek, de armoede die zich verdiept en wordt doorgegeven aan de volgende generatie. En de ronduit hufterige bejegening die uitkeringsgerechtigden ten deel valt zijn maar een paar van de effecten die we als FNV dagelijks tegenkomen.

Dit kabinet wordt gebrek aan daadkracht verweten. Maar het kabinet is wel degelijk daadkrachtig. Ze bewaart haar daadkracht alleen voor de minst weerbare burgers in ons land: de ouderen, de statushouders, de alleenstaande moeders, de mensen met een beperking, mensen die langdurig werkloos zijn en mensen die het structureel tegenzit. De mensen in de participatiewet.

De participatiewet werd vijf jaar geleden overgoten met een politiek sausje, de participatiemaatschappij. We kunnen stellen dat die is mislukt, of liever gezegd dat die sinds hij als zodanig is benoemd is geimplodeerd. Want we hádden een participatiesamenleving, het ging pas echt mis toen die in wetgeving werd gegoten. Onze ouderen zijn eenzaam, we laten onze jongeren met problemen in de steek, net als onze arbeidsbeperkten, en maken mensen met een uitkering tot doelwitten die je hun inkomen kunt ontnemen, ongefundeerd van fraude kunt beschuldigen en zonder rechtsbijstand de armoede in kunt jagen. Of zij participeren in onze samenleving interesseert al helemaal niemand meer.

De decentralisatie van de jeugdzorg wordt wellicht teruggedraaid, maar daar moesten eerst wel een hoop slachtoffers voor vallen in de vorm van kwetsbare jongeren en overwerkte zorgverleners. Nu de participatiewet nog. Laten we opnieuw beginnen met een plan waarin van werkelijke deelname aan de maatschappij sprake is, voor iedereen. Verhoog het minimumloon naar 14 euro per uur. Behoud de sociale werkbedrijven en vorm ze om tot sociale ontwikkelbedrijven, ga uit van vertrouwen en stop dus met die tegenprestatie die alleen maar tot misbruik leidt, en die onmogelijk te dragen sancties, geef mensen met een beperking recht op werk en geef jonggehandicapten gewoon het loon dat ze verdienen.

Het geld is er. De vraag is wat het ons waard is om een samenleving te hebben waarbij de kloof tussen de bevoorrechten en de kwetsbaren zich vernauwt in plaats van verbreedt. Maar als we dat niet kunnen realiseren betalen we uiteindelijk allemaal de rekening.

website by Madebyjong
closearrow-circle-o-downalign-justify linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram